Tư duy phản biện - Kỹ năng mềm cần thiết cho cuộc sống

01/11/2019

Có lẽ với nhiều người, trong xã hội phát triển và hội nhập nhanh đến chóng mặt như hiện nay, cụm từ "tư duy phản biện" hẳn đã không còn xa lạ. Nhưng liệu tất cả mọi người đã thực sự hiểu đúng và đủ về ý nghĩa của nó chưa? Hãy cùng chúng tôi đi vào một vài phân tích sau.

Tư duy phản biện là gì?

Tư duy phản biện là gì?

Tư duy phản biện vốn là một kỹ năng quan trọng cho con người trong mọi lĩnh vực đời sống. Loại tư duy này đã được ủng hộ và phát triển mạnh ở các nước phương Tây còn ở Việt Nam, nó cũng mới du nhập vào cách đây không lâu.

Có nhiều định nghĩa về tư duy phản biện nhưng xét cho cùng nó đều nhấn mạnh vào hai đặc điểm chính là sự rõ ràng và khả năng lập luận.

Có thể hiểu tư duy phản biện là quá trình mỗi người phân tích, đánh giá, đưa ra cảm quan của chính mình đối với vấn đề được nói đến nhằm phản bác lại ý kiến, quan điểm của một ai đó về vấn đề ấy, từ đó làm sáng tỏ và xác thực tính đúng sai của vấn đề.

Tư duy phản biện yêu cầu sự lập luận chặt chẽ, lôgic, rõ ràng và đi đúng hướng của người phản biện.

Theo Wikipedia thì tư duy phản biện không chỉ đơn thuần là sự tiếp nhận và duy trì thông tin thụ động. Đó là sự chắt lọc những gì cần thiết và có liên quan chặt chẽ tới vấn đề được nói tới. 

Người có tư duy phản biện là người có thể có cho mình những suy nghĩ độc lập, hiểu rõ những gì bản thân đang làm và có một niềm tin mãnh liệt vào chính mình thông qua việc suy luận từ những thông tin họ được cung cấp. Đó là người luôn có chính kiến. Họ không dễ dàng chấp nhận ý kiến của người khác và cũng không dễ để ý kiến của người khác tác động, trước bất kể một thông tin nào họ nhận được từ mọi người xung quanh, họ luôn đặt câu hỏi vì sao và tìm cách trả lời bằng được những thắc mắc đó. 

Tuy nhiên nhiều người sẽ dễ bị nhầm lẫn giữa tư duy phản biện với sự cố chấp, thích tranh cãi với người khác. Chúng ta cần hiểu rõ việc tư duy này là dựa trên những cơ sở, lý lẽ sát đáng chứ không phải là sự mơ hồ chỉ chăm chăm làm theo ý mình một cách mà người ta hay gọi là cãi "cùn".

Cách rèn luyện tư duy phản biện

Việc gì muốn đạt được cũng đều phải trải qua một quá trình luyện tập lâu dài và với tư duy phản biện cũng vậy.

Có ý kiến cho rằng tư duy phản biện được hình thành nhờ vào khả năng thiên phú nhưng nếu như nó không được rèn luyện thì sớm muộn cũng sẽ bị thui chột đi theo thời gian.

Và sau đây là một số gợi ý để mọi người có thể luyện cho bản thân tư duy phản biện:

Tập nhìn nhận vấn đề theo nhiều khía cạnh khác nhau

Chẳng hạn như trong một tình huống nhất định, bạn không chỉ đứng ngoài với tư cách là một người phán xét mà cũng có thể đặt mình vào tình huống ấy để hiểu hơn về những diễn biến xảy ra.

Cách rèn luyện tư duy phản biện

Tích cực mở mang đầu óc, tri thức

Một người mà có thể phản bác lại lập luận của người khác thì yêu cần cần có là nền tảng kiến thức sâu rộng. Chỉ khi được trang bị nền tảng ấy, người đó mới có thể có đủ tự tin để đưa ra những lý lẽ, lập luận mang tính thuyết phục đối với người nghe, nhất là người bị phản biện.

Tạo thói quen đặt câu hỏi vì sao

Đây tưởng chừng như là một điều khá đơn giản nhưng kết quả nó mang lại thì vô cùng to lớn. Khi đã có cho mình thói quen này, bạn sẽ không bao giờ ngừng học hỏi, tìm kiếm tri thức để giải đáp cho thắc mắc của bản thân đến khi nào sát đáng nhất thì thôi.

Đọc những cuốn sách về tư duy phản biện

Vốn dĩ đọc sách là chuyện mà ai cũng nên làm và để trau dồi những kỹ năng mềm như tư duy phản biện thì việc này lại càng cần thiết hơn.

Một số cuốn sách bạn có thể tham khảo là 

  • Tư duy nhanh và chậm (Thinking fast and slow) - Daniel Kahneman

  • Phi lý trí (Predictably Irrational) - Dan Ariely

  • Cẩm nang tư duy phản biện (Critical Thinking) - Richard Paul & Linda Elder

  • The art of thinking clearly (Rolf Dobelli)

Trên đây là một số những hiểu biết về tư duy phản biện chúng tôi muốn cung cấp tới độc giả. Hy vọng nhận được những đóng góp tích cực từ các bạn!

>> Bài liên quan: