Trí tuệ cảm xúc là gì? Cách xây dựng cho trẻ trí tuệ cảm xúc

21/12/2019

Khái niệm trí tuệ cảm xúc là gì ngày càng được nhiều người quan tâm, tìm hiểu. Hiện nay, các bậc phụ huynh ngoài rèn luyện cho con trí thông minh còn rèn luyện cả trí tuệ cảm xúc.

Giải mã định nghĩa trí tuệ cảm xúc

Giải mã định nghĩa trí tuệ cảm xúc

Cụm từ trí tuệ cảm xúc dùng để nói về chỉ số cảm xúc của mỗi cá nhân, trong tiếng Anh nó có tên gọi là “emotional intelligence quotient” hay viết tắt là chỉ số EQ. Đây là chỉ số dùng để mô tả khả năng nhận thức, đánh giá cũng như điều tiết cảm xúc cá nhân. 

Nhắc đến khái niệm trí tuệ cảm xúc, các nhà tâm lý học vẫn có nhiều ý kiến khác nhau, theo đó là những mô hình trí tuệ xúc cảm khác nhau. Trong đó, mô hình về khả năng trí tuệ xúc cảm là mô hình được khá nhiều người biết đến và sử dụng. Mô hình này chỉ ra rằng trí tuệ cảm xúc là tập hợp của bốn loại khả năng chính:

  • Khả năng tiếp nhận cảm xúc: Đây là khả năng phát hiện và giải mã những biểu hiện cảm xúc qua gương mặt, tranh ảnh hay giọng nói. Ngoài ra, việc phát hiện những trạng thái cảm xúc thật sự được giấu sau biểu hiện của một trạng thái khác cũng là khả năng tiếp nhận cảm xúc

  • Khả năng sử dụng cảm xúc: Đây là khả năng khai thác những trạng thái cảm xúc khác nhau để phục vụ cho các hành vi nhận thức như suy nghĩ và xử lý vấn đề.

  • Khả năng hiểu cảm xúc: Đây là khả năng có thể thấu hiểu ngôn ngữ cũng như mối quan hệ giữa các cảm xúc, biết được nguyên nhân của cảm xúc đó.

  • Khả năng quản lý cảm xúc: Việc điều chỉnh cảm xúc cá nhân cũng như những người xung quanh là một việc hết sức quan trọng. Người có khả năng quản lý cảm xúc sẽ biết cách khai thác các cảm xúc và là cho nó phù hợp với mục tiêu đã định cho dù cảm xúc ấy có là tiêu cực.

Tại sao nên xây dựng cho trẻ trí tuệ cảm xúc ngay từ bé?

Có thể nói, chỉ số EQ cao sẽ giúp chúng ta rất nhiều trong việc giao tiếp, diễn đạt ý kiến của bản thân. Việc rèn luyện cho trẻ chỉ số EQ ngay từ nhỏ sẽ giúp ích rất nhiều trong việc phát triển nhân cách của con sau này. Không chỉ vậy, chỉ số EQ cao giúp các bé có những kỹ năng cần thiết để xây dựng các mối quan hệ như cách ứng xử với bạn bè, thầy cô, người thân…

Ta có thể xem xét những ví dụ thực tế trong cuộc sống để thấy rằng EQ có ý nghĩa vô cùng quan trọng tới sự phát triển của trẻ. Những trẻ có chỉ số EQ thấp thường có lối sống thu mình lại, ít bạn bè và rất khó để hòa nhập. Từ đó phần nào có thể dẫn đến kết quả học tập không thật sự tốt, thậm chí có những tội phạm cũng xuất phát từ việc chỉ số EQ thấp, sống “cô lập” với mọi người.

Tìm hiểu về trí tuệ cảm xúc

Một số biện pháp giúp trẻ hình thành trí tuệ cảm xúc

Chỉ số EQ không phải là một chỉ số cố định, nó hoàn toàn có thể thay đổi tùy thuộc vào những yếu tố ngoại cảnh cũng như sự giáo dục từ gia đình, nhà trường. Đặc biệt, sự giáo dục cũng như cách ứng xử của bố mẹ ngay từ khi bé còn nhỏ sẽ có tác động rất nhiều đến EQ của các bé. 

Sau đây là một số phương pháp các bậc cha mẹ có thể tham khảo và áp dụng để nâng cao trí tuệ cảm xúc cho trẻ:

  • Trước tiên, cha mẹ cần lắng nghe và chia sẻ với các con. Các bậc cha mẹ nên lắng nghe cũng như tập trung vào điều trẻ muốn diễn đạt, chia sẻ với các con những gì con đang cảm nhận. Hãy để trẻ thấy rằng mình được thấu hiểu, điều đó cũng sẽ giúp con hình thành khả năng lắng nghe người khác. 

  • Giúp trẻ gọi tên những cảm xúc có vai trò rất quan trọng trong việc rèn luyện chỉ số EQ. Trẻ em chưa có quá nhiều từ vựng để gọi tên những cảm xúc của mình cũng như những cảm xúc của người khác mà các bé thấy. Cha mẹ có thể giúp bé bằng cách đặt các câu hỏi gợi ý như: “Con đang cảm thấy buồn vì trời mưa thì con không thể ra sân chơi đúng không?”

  • Một trong những cách rèn luyện chỉ số EQ cho trẻ là bạn phải biến sự tức giận của bản thân thành sự chia sẻ và khuyên nhủ. Đôi khi có một số hành động của con khiến cha mẹ thật sự bực bội, nhưng đừng vội thể hiện nó với con trẻ. Sự tức giận của bạn chỉ làm bé sợ hãi và lâu dần nó có thể là một sự ám ảnh tâm lý. 

Hãy hỏi tại sao con làm vậy, nói cho con điều đó là không nên và hướng con đến cách làm tốt hơn. Bạn có thể nghiêm khắc với trẻ nhưng đừng luôn tức giận quát mắng.

  • Đặc biệt, rèn luyện cho bé cách kiềm chế tức giận để hướng sang một cách giải quyết khác là điều hết sức cần thiết. Khi trẻ tức giận vì một điều gì đó, đừng bắt bé không được tức giận, thay vì thế bạn nên khẳng định cảm nhận của bé. Nhưng sau đó bạn cần để bé thấy rằng dù tức giận nhưng bé nên làm gì thay vì những hành động bộc phát không đúng.  

Việc hiểu đúng trí tuệ cảm xúc là gì sẽ giúp các bậc làm cha làm mẹ thấy được phần nào tầm quan trọng của nó với con trẻ. Ta không phủ nhận vai trò của chỉ số thông minh IQ nhưng ngày nay muốn con phát triển toàn diện, bố mẹ cũng cần rèn luyện cho con cả chỉ số cảm xúc EQ. 

>> Xem thêm: