Bài văn thuyết minh về chiếc nón lá Việt Nam

31/12/2019

Chiếc nón trong tay người thiếu nữ

Dịu dàng, e lệ mộng tương tư.

Từ lâu chiếc nón lá đã gắn liền với hình ảnh của người con gái Việt. Khi nhắc đến người Việt Nam, du khách sẽ nghĩ ngay đến hình ảnh người phụ nữ trong trang phục áo dài truyền thống trên tay e ấp chiếc nón lá toát lên sự yểu điệu, thục nữ của người con gái phương Đông. Chiếc nón lá cũng từ đó mà đi vào trong bao nhiêu câu thơ ca, lời hát của nhà thơ, nhạc sĩ làm cho nền văn hóa lâu đời của Việt Nam thêm phong phú, đặc sắc.

Thuyết minh về chiếc nón lá

Tồn tại trong nền văn hóa lâu đời của Việt Nam, chiếc nón lá cũng xuất hiện trong đời sống của người dân Việt cách đây khoảng 2500 - 3000 năm. Thời gian này được các nhà nghiên cứu tìm thấy qua sự xuất hiện của nón lá trên trống đồng Ngọc Lữ, thạp đồng Đồng Văn. Chiếc nón lá hiện diện trong đời sống hằng ngày của người dân Việt Nam vì vậy mà trải dài trên mảnh đất hình chữ S đâu đâu bạn cũng sẽ bắt gặp được các làng nghề truyền thống làm nón. Tuy nhiên, nổi tiếng nhất về nghề làm nón có lẽ là các làng nghề ở Huế, hiện nay đã trở thành một trong những địa điểm nổi tiếng thu hút khách du lịch.

Nhìn hình dáng chiếc nón tuy giản dị mộc mạc là thế nhưng để làm được nó lại phải  cần đến những bàn tay tỉ mỉ và công phu của thợ lành nghề trong các làng làm nón từ khâu chọn nguyên liệu đến khâu chằm nón. 

 Về nguyên liệu, nón lá được làm từ lá cọ hoặc lá dừa và tre. Lá dừa thông thường được mua từ trong miền Nam, muốn có được độ bền của thời gian cũng như màu đẹp trước khi làm nón lá dừa phải được xử lý qua lưu huỳnh, tuy nhiên nón làm từ lá dừa sẽ không có được sự uyển chuyển, mềm mại như lá cọ. Nón làm từ lá cọ, trước tiên về khâu chọn lá, lá được chọn làm nón phải non vừa độ, lá phải có màu trắng xanh, gân lá phải xanh có như vậy khi chiếc nón hoàn thiện màu mới đẹp. Về cách chọn tre, tre cũng phải đạt đồ chắc nhất định, không chọn những cây tre còn non sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của nón. Tre được chọn phải có độ dẻo dai và độ chắc nhất định như vậy khi uốn thành vành mới không dễ bị gãy và độ tròn của vòng được hoàn hảo.

Về cách làm nón, đầu tiên thợ là nón phải đem những chiếc lá được chọn đi sấy theo đúng quy trình. Những chiếc lá cọ sẽ được sấy trên bếp than, sau đó đem đi phơi sương trong vòng 2 đến 4 tiếng rồi dùng búi và miếng gang đặt lá trên bếp than lửa nhỏ, độ nóng vừa phải ủi cho lá được phẳng rồi dùng kéo cắt cho những chiếc lá có độ dài bằng nhau là 50 cm. Về vành nón, khi tre được mang về sẽ được người thợ bổ ra dùng liềm chuốc thành những que nhỏ sau đó đem đi sấy trên lửa nhỏ. 

Sau khi đã sơ chế xong các nguyên liệu, các thợ thủ công sẽ bước vào giai đoạn làm nón. Các thợ làm nón trước tiên sẽ đem những que tre uốn thành những vành tròn có độ lớn nhỏ khác nhau, sau đem những vành này xếp vào một khung gỗ hình chóp, xếp đủ 16 vành tạo nên khung của một chiếc nón lá. Tiếp theo người thợ sẽ xếp là vào khung, lá phải được xếp đều đặn, không được chồng lên nhau, không được gấp, xô lệch. Xếp xong lá người thợ sẽ thực hiện giai đoạn chằm nón, người thợ sẽ dùng những sợi cước nhỏ trong suốt làm chỉ. Khi chằm nón người thợ phải thật khéo léo chằm những đường kim, mũi chỉ đều tăm tắp nhưng không được để cho nón lá bị xộc xệch nếu không chiếc nón sẽ không được đẹp mắt. Sau khi chằm xong nón, trên chóp nón sẽ được đính một chiếc “xoài” làm điểm nhấn duyên dáng cho nón. Tiếp sau đó nón sẽ được đưa đi phủ dầu rồi  đem đi phơi nắng, mục đích của công đoạn này là để nón lên màu đẹp và thời gian sử dụng được bền lâu hơn.

Công đoạn cuối cùng là chọn quai nón, ở vành thứ ba và thứ tư dưới đáy hình chóp sẽ được kết chỉ đối xứng hai bên để buộc quai nón. Quai nón được làm từ những tấm vải lụa, the hoặc nhung...mềm mại với đủ loại màu sắc khác nhau từ những gam màu sặc sỡ như màu đỏ, tím, vàng, xanh ngọc bích cho đến những màu trầm như tím, lam, đen, nâu… mỗi người sẽ có thể tự chọn cho mình một màu yêu thích để làm điểm nhấn cho chiếc nón thêm nổi bật.

Có tìm hiểu về những công đoạn để làm ra được một chiếc nón mới thấy được sự tinh tế, công phu của người thợ làm nón. Nhìn những chiếc nón lá tuy giản dị mộc mạc là thế nhưng lại đòi hỏi những bàn tay khéo léo, tỉ mỉ xếp từng chiếc lá, khâu từng đường kim mũi chỉ đều đặn để cho ra được một chiếc nón lá hoàn hảo.

Sự xuất hiện của chiếc nón lá trong cuộc sống của mỗi người dân Việt quá đỗi bình dị, thân thuốc. Những chiếc nón lá mang một tấm lòng thủy chung son sắt che nắng, che mưa cho người nông dân trên những cánh đồng nắng chiếu oi ả hay trong những buổi chợ các bà các mẹ tấp nập mua bán. Những chiếc nón lá còn xuất hiện trong những tà áo dài trắng tinh khôi của những cô học trò lúc thì che đi cái nắng oi ả trên con đường đến trường, lúc lại dấu đi cái cười thẹn thùng trước những cậu học trò hay lắm lúc lại trở thành vật đựng những thức quà vặt ngồi luyên thuyên, tám chuyện. Nón lá còn xuất hiện trong những buổi trưa hè nóng bức, bàn tay mẹ cầm chiếc nón lá thân thuộc phe phẩy làn gió mát cùng lời ru đưa em vào giấc ngủ. Đã từ bao giờ chiếc nón trở thành người bạn thủy chung đối với thế hệ ông bà, cha mẹ của chúng ta ngày xưa. 

Thế hệ chúng ta ngày nay đang sống một cuộc sống hiện đại với sự hỗ trợ của khoa học- kĩ thuật nên chiếc nón lá không còn được sử dụng phổ biến vào những mục đích như thế hệ ông bà chúng ta. Tuy nhiên, nón lá ngày nay nón lá đã trở thành một biểu tượng đặc trưng cho nét văn hóa Việt. Người con gái mặc trên mình tà áo dài truyền thống e ấp là một chiếc nón mới duyên dáng dịu dàng làm sao. Hình ảnh này mang nét đặc trưng cho phụ nữ Việt trong mắt bạn bè quốc tế. có thể nói cũng chính nhờ nét đặc biệt này mà giờ đây mỗi khi đến ghé thăm dải đất hình chữ S, bạn bè quốc tế luôn cảm thấy thú vị với chiếc nón lá và nhất định phải mua về làm quà tặng.

Với vẻ đẹp giản dị, mộc mạc của mình, hình ảnh chiếc nón lá còn trở thành nguồn cảm hứng nghệ thuật bất tận trong sáng tác của các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ. 

Người phụ nữ trong tà áo dài, tay cầm chiếc nón lá thì vẻ đẹp dịu dàng như được tăng lên bội phần. Cũng chính vì lẽ đó mà chiếc nón còn được dùng làm đạo cụ trong những tiết mục múa dân gian, nó trở thành thứ ngôn ngữ riêng biểu đạt sự e ấp, thẹn thùng của người phụ nữ trong điệu múa, làm cho các bài múa trở nên hay hơn, đặc sắc hơn.

Thuyết minh về chiếc nón lá Việt Nam

Những chiếc nón lá thân thuộc phổ biến ở mọi gia đình Việt, nhưng để nói về chiếc nón lá đặc sắc có lẽ sẽ phải nhắc đến chiếc nón bài thơ ở cố đô Huế. Ở Huế có rất nhiều làng nghề làm chiếc nón bài thơ, một số làng nghề nổi tiếng có thể kể đến như: làng Đông Di, làng Tây Hồ, làng La Ỉ tại huyện Phú Vang; làng Đốc Sơ, làng Phủ Cam ở thành phố Huế. Nghe đến tên gọi thì chúng ta cũng đã có thể nhận ra được điểm đặc sắc trong chiếc nón đó chính là trong chiếc nón sẽ có những bài thơ. Tuy nhiên có một điểm thú vị là bạn sẽ chỉ nhìn thấy những bài thơ này khi soi chiếc nón dưới ánh nắng. 

Chiếc nón bài thơ ở Huế gắn liền với câu chuyện những chàng trai cô gái đang ở độ tuổi cập kê thường tỏ tình cho nhau bằng các bài thơ trong chiếc nón lá. Với tâm tình của một người con gái Huế e thẹn, ngại ngùng, coi trọng lễ tiết thì chiếc nón trong bài thơ là phương thức thổ lộ với người mình thương hoàn hảo. Với cách này người phụ nữ vẫn có thể giữ được yểu điệu vừa tạo được điểm ấn tượng đối với ý trung nhân. 

Ngày nay, chiếc nón bài thơ không chỉ mang ý nghĩa tỏ tình với những chàng trai cô gái mà thông qua nó người dân xứ Huế còn muốn gửi gắm nét đẹp vùng văn hóa của mình. Thông qua cách giấu bài thơ ẩn mình trong lớp lá người dân Huế muốn nói đến tâm tình kín đáo của người dân Huế, người có lòng thôi chưa đủ, cần phải có sự kiên trì, nhẫn nại nữa thì mới có thể giải đáp được tâm tình của người Huế.

Để làm được chiếc nón bài thơ cũng sẽ trải qua những công đoạn để làm một chiếc nón thông thường là chọn lá, sấy lá sau đó chuốt vành xếp lá lên khung, cuối cùng là chàm lá. Điểm khác biệt duy nhất ở đây đó chính là những bài thơ. Những bài thơ không phải được người thợ viết bằng mực mà chình lá cắt khéo léo, cẩn thận từng câu từng chữ đẹp mắt từ giấy rồi sau đó cẩn thận lồng vào trong lớp lá nón. 

Cho dù là chiếc nón bài thơ hay chiếc nón lá thông thường thì chúng đều đã gắn bó thân thiết với người dân Việt chính vì vậy mà chúng ta cần phải giữ gìn, trân trọng. Nón lá đi kèm với tà áo dài là một hình ảnh biểu tượng đặc trưng cho hình ảnh người Việt trong mắt bạn bè quốc tế. Hình ảnh người con gái mặc áo dài luôn khiến bạn bè quốc tế đến thăm Việt Nam phải trầm trồ trước nét đẹp thanh tao, nho nhã, một vẻ đẹp uyển chuyển mà chỉ có chiếc nón lá mới có thể mang lại. Nón lá cũng đã đi vào trong ca dao, dân ca, bài thơ, tiếng hát làm nên một nền văn hóa tinh thần lâu đời của nhân dân Việt. Hiện nay với sự giao lưu, hội nhập quốc tế những truyền thống văn hóa nước ta đang dần bị mai một, trong đó có cả chiếc nón lá vì vậy mà mỗi bản thân chúng ta phải luôn biết bảo vệ, giữ gìn bản sắc của dân tộc đưa hình ảnh tà áo dài, chiếc nón lá ngày càng trở nên rộng rãi phổ biến với quốc tế.

>> Bài liên quan: